Leiden Religie Blog

Is het tijd voor de Joden om uit Europa te vertrekken?

Geplaatst in , 12
Is het tijd voor de Joden om uit Europa te vertrekken? Foto: premasagar, Flickr.com

Enige tijd geleden vierden wij het Pesachfeest. Op Sederavond vroegen wij ons af: waar in de groep zouden wij gelopen hebben tijdens de uittocht uit Egypte?

Enige tijd geleden vierden wij het Pesachfeest. Op Sederavond vroegen wij ons af: waar in de groep zouden wij gelopen hebben tijdens de uittocht uit Egypte?
Helemaal vooraan, of juist in de achterhoede, nog aarzelend om uit het land te vertrekken dat we zo goed kenden, op weg naar het onbekende, weer op weg naar het leven als immigrant en vreemdeling. Ik kon mezelf er niet van weerhouden om de vraag te stellen die ik mijzelf al maanden had gesteld. Het was dezelfde vraag die diende als titel van Jeffrey Goldberg’s recent gepubliceerde artikel in The Atlantic: “Is it Time for the Jews to Leave Europe?” Oftewel: is het tijd voor de Joden om uit Europa te vertrekken? Hield ik mijzelf voor de gek, net als de vooroorlogse Joodse bevolking in Europa? Zou ik het dreigende gevaar pas herkennen als het te laat zou zijn?

Ik zal deze bezorgdheid uitleggen. Waren de aanslagen in Toulouse (2012) en Brussel (2014) op Joodse doelwitten door geradicaliseerde moslims misschien treurige incidenten, de dodelijke aanslagen in Parijs en Kopenhagen schokten de Westerse wereld. Meteen werden bijeenkomsten georganiseerd en overal was de kreet “Je suis Charlie” te horen. Ik nam aan, om een of andere naïeve reden, dat als men zich omwille van vrijheid van meningsuiting kon identificeren met de bron van grove beledigingen, dat men zich dan zeker zou kunnen identificeren met Joden die waren vermoord in een koosjere supermarkt of voor een synagoge. Maar de stilte was oorverdovend: het waren voornamelijk de Joden die riepen of twitterden: “Je suis Juif”.

 

Europa’s Ander

Waarom waren de Europeanen, die voortdurend gebruik maken van de erkenning van de Holocaust als lakmoesproef voor integratie - vooral van Moslims - er niet in geslaagd zichzelf te identificeren met Joden? Joden die waren vermoord om geen andere reden dan dat ze Joods waren? Blijkbaar waren de Joden, die eeuwenlang, zo niet duizenden jaren als Europa's Ander hadden gediend, niet in staat om zich van hun stigma te ontdoen en werden zij nog steeds ervaren als zijnde zo anders dat het een identificatie onmogelijk maakte. De lessen die zijn geleerd van de Holocaust zijn dermate veralgemeniseerd dat ze niet meer betrokken worden op de slachtoffers zelf – de Joden. De nu levende Joden lijken op geen enkele manier verbonden te worden met deze lessen. Hun aanhoudende aanwezigheid is een anomalie die Europa’s gevoel van superioriteit uitdaagt en het schuldige bewustzijn doet schokken.

 

Maar Joden zijn niet uitsluitend Europa’s Andere. De afkeer tegen Moslims groeit en de aard van hun burgerschap wordt bevraagd. Zij worden ervan beschuldigd, net als Joden in het verleden, deel te nemen aan primitieve praktijken, aan elkaar te plakken, zich anders te kleden, en niet de cultuur (Bildung) te bezitten die hen in staat zou stellen te assimileren  (en er wordt niets minder dan assimilatie verwacht). Islam en democratie zijn elkaars tegengestelde.

 

Salonfähig

Waarom is het dan zo dat sommige Europese moslims zich zo hevig identificeren met Palestijnen, terwijl de gelijkenissen tussen de ervaringen van Moslims en Joden in Europa zo duidelijk zijn? En waarom hebben protestmarsen tegen het beleid van Israël op de Westelijke Jordaanoever zo vaak geleid tot antisemitische leuzen (zoals “Hamas, Hamas, Joden aan het gas”) dóór een minderheid, tégen een andere minderheid. Het doorbreken van het “Holocaust taboe” is misschien de manier om de rollen om te draaien en de Europeanen eraan te herinneren dat zij het waren die onbeschaafde, barbaarse daden hadden gepleegd. En hoewel veel Europeanen deze episodes veroordelen, lijken zij desalniettemin opgelucht te zijn dat het bekritiseren van Joden salonfähig is geworden: zijn zij immers niet net zo schuldig als de nazi’s?

 

De identificatie van alle Joden met Israël en alle Moslims met terroristen is ondeugdelijk en fout. Europese regeringen moeten het probleem bij de naam noemen: ze moeten zich tegen antisemitisme en islamofobie uitspreken. En Joden en Moslims in Europa moeten met elkaar omgaan en elkaar behandelen als Europeanen – Europeanen, wier europees-zijn in twijfel getrokken wordt. De gelaten aanvaarding van aanvallen op Joden of Moslims als hedendaagse realiteit,  doet in de woorden van Jeffrey Goldberg, inderdaad "Joden confronteren met een pijnlijke keuze".

  • Jeffrey Goldberg’s artikel "Is It Time for the Jews to Leave Europe?" in The Atlantic kunt u hier lezen.

12 Comments

Jeroen Bouterse
Geplaatst 3 mei 2015, 17:49 door Jeroen Bouterse

Een aantal dingen blijven me onduidelijk na lezing van dit artikel. Wat zijn nu precies de punten van overeenkomst met de literaire context van de Exodus of de historische context van de jaren dertig en de Holocaust waarop de vergelijking gebaseerd is?

En voor zover het antwoord ‘antisemitisme’ is: wie worden hier nu precies verondersteld de dragers daarvan te zijn? Specifieke niet-islamitische Europeanen, moslims?

Ik snap met name de zin niet dat “hoewel veel Europeanen deze episodes veroordelen, lijken zij desalniettemin opgelucht te zijn dat het bekritiseren van Joden salonfähig is geworden: zijn zij immers niet net zo schuldig als de nazi’s?” Zou u kunnen uitleggen waarin u deze opluchting leest en op wat voor soort nu salonfähige kritiek u doelt? (Ik neem aan dat u niet doelt op de mogelijkheid om het handelen van de staat Israël te bekritiseren; u zegt terecht dat dat twee nogal verschillende dingen zijn.)

En in het verlengde daarvan: wat bedoelt u met de stelling dat de aanwezigheid van joden een anomalie is die “Europa’s gevoel van superioriteit uitdaagt en het schuldige bewustzijn doet schokken”?

Martinus de Borst
Geplaatst 3 mei 2015, 22:13 door Martinus de Borst

Gelovigen van het Judaisme, waarom zou u vertrekken? U hoort in Europa . U hebt de cultuur mede en in zeer grote mate vorm gegeven en uw toekomstige bijdrage kunnen wij en wil ik niet missen.
En persoonlijk krijg ik het benauwd als ik zie dat velen van u zich in Israel angstig achter hoge muren gaat verschuilen. Dat is een doodlopende steeg, waar u zich ooit alleen met Atoomgeweld uit kunt bevrijden.(mijn persoonlijke angst!)
Al het gebeurde dan maar ´Als voetnoot in de geschiedenis´afdoen (Le Pen) dat vind ik nogal drastisch. Maar al het gebeurde eens in een nieuw toekomstperspectief plaatsen, zou daar geen oplossing uit voort kunnen komen?
Ik waardeer uw stuk en hoop dat het een klein steentje aan het rollen brengt- Maar blijf alstublieft om de gevolgen daarvan mede vorm te geven.

Jan Baker
Geplaatst 4 mei 2015, 01:20 door Jan Baker

No, it is time for everybody in Europa and in the World to stop to hate Jews and to learn to understand each other, and to live together.
We had enough of the Holocaust, we should never it forget.

Trev
Geplaatst 21 mei 2015, 19:23 door Trev

Veel te lang hield ik me vanuit innig én gojims perspectief bezig met de kleine verschillen en daaruit voortvloeiende grote spanningen tussen Jodendom en andere grote religies. Daardoor afgestompt en uitgeblust las ik toevallig over de mij totaal onbekende, als scherts gelanceerde godsdienst Xzemenisme. Nadien kon ik steeds vaker mondiale en lokale religieuze frictie afdoen met een glimlach. Geloof is bedoeld om naar binnen toe te koesteren, niet om via buitenwaartse profileringen haat en verdriet te zaaien. Kijk in de spiegel, beminde volgelingen van welke concurrerende god dan ook, en leer relativeren.

carlo
Geplaatst 22 mei 2015, 19:37 door carlo

Assimileren, daar gaat het om. Maar zo lang de Leon de Winter-achtigen het joods-zijn als onbedoelde zelf-isolatie blijven gebruiken, komen wij nooit van het stigma af dat onze eigen cultuur ons heeft opgeplakt. Geen enkele andere religieuze of culturele groep discrimineert zo erg als wij zelf. Neem alleen het begrip goj, dat letterlijk alle anders zijnden buitensluit…

carlo
Geplaatst 22 mei 2015, 19:59 door carlo

We, en daarmee bedoel ik: us and them, moeten onze verschillen zien te overbruggen. Religie mag niet leidend zijn wanneer dit slechts tot tegenstellingen leidt. Náást elkaar is oneindig beter dan tégen elkaar. Wie durft de verpulverde Abrahamische beker waaruit allen dronken als eerste van een drupje lijm te voorzien? Wie durft als eerste te zeggen dat géén religie oneindig beter is dan elkaar de afgrond in helpende religies? Want dát is waar ‘us and them’ ons allemaal heeft gebracht. Laat de wijzen nu opstaan.

T. Bakker-Meyer
Geplaatst 28 juli 2015, 21:59 door T. Bakker-Meyer

1. Vertrekken uit Europa? En dan de nazibeweging van toen alsnog haar zin geven? Weet u dat “judenfragetotalentlösung” nog steeds een heel populair scrabblewoord bij onze oosterburen is? En echt niet omdat er zo veel punten mee gehaald kunnen worden…
2. Xzemenisme is een van de vlechtdraden in de roman Spel van de schrijver Wladimir Arn, een authentiek en gedurfd boek, dat zeker, maar of een verbod op uitingen van religie nou een glimlach waard is…?
3. Met de kritiek op het zelf-isolatie beleid van diens collega Leon de Winter ben ik het helemaal eens, daar schieten wij Joden helemaal niets mee op. Over “goj” heeft Carlo helemaal gelijk, dat zou je best een smetje op de joodse cultuur kunnen noemen.
4. En wat “us and them” betreft, dat is nou precies de vinger op de zere plek. Náást elkaar is tig keer beter dan tégen elkaar. Maar ja, hoe krijg je dat voor elkaar?

de Vries
Geplaatst 30 juli 2015, 09:11 door de Vries

Ook Armeniërs worden gemolesteerd, kerken worden beklad, moskeeën met brandbommen bestookt, sekten verboden, etc. Dat Joden zich bedreigt voelen betekent gewoon dat ze net zo normaal als elke andere bevolkingsgroep worden behandeld. Historische vergelijkingen zijn academisch en ridicuul als ze 3000 jaar teruggaan.

Elena
Geplaatst 5 augustus 2015, 11:47 door Elena

Ik ben het met mevr./dhr. De Vries eens. We leven in deze tijd, door tijd opgebouwde kredieten bestaan niet. Voor geen enkele etnische of culturele groep. Wie in vrede wil leven, moet zich simpelweg het hardst opstellen.

Lady Samsung
Geplaatst 15 september 2015, 10:35 door Lady Samsung

Vertrekken uit Europa? De vraag heeft in mijn omgeving interessante reacties losgemaakt. De obligate optie Israel sla ik, Jood en daar trots op, hierbij even over. Iemand uit onze gemeenschap kwam met het volgende. Joods zijn heeft niets met ras, doch puur met cultuur te maken. We kunnen er dus ‘uit’ als we dat willen. Culturen als bijv. Maya’s, Olmeken, Azteken, Manicheïsten, Picten, Spartanen en zelfs onze historische angstgegner de Romeinen zijn allen, en daarmee de haat jegens hen, opgegaan in de vaart der volkeren, terwijl hun nazaten gewoon bestaansrecht kennen. Noem het maar het principe van de schone lei. Ikzelf sta er grotendeels afkerig tegenover, maar zou graag via dit blog de meningen van anderen hieromtrent willen leren kennen.

Samuel
Geplaatst 18 oktober 2015, 18:25 door Samuel

Vertrekken uit Europa? Waarheen dan? Naar Israël? Nou, neemt u van mij aan dat ook echt niet alle joden van mening zijn dat wij “het” daar kunnen vinden. Er komt daar simpelweg nooit vrede omdat de omliggende landen en omwonende volkeren zich nooit zullen neerleggen bij het cadeau dat ons volk slechts op basis van een alinea uit een heilig boek dat het hunne niet is geschonken is. Misschien is het idee van mevr. Samsung zo slecht nog niet, gewoon opgaan in de vaart der volkeren. Wij zijn genoeg gehaat… Overigens is die haat wat betreft het Midden-Oosten te herleiden tot de tegenstelling tussen rente vragen en islamitisch bankieren, iets waarover je maar zelden hoort. Hoe dan ook, van mij hoeven de duistere passages der geschiedenis zich niet te herhalen.

W. Plug
Geplaatst 9 januari 2016, 12:12 door W. Plug

Ja, met de door IS strak geregisseerde Umvolkungsideologie is de tijd gekomen dat u Joden uit Europa moeten vertrekken. Waarheen, zult u dan opnieuw vragen? Nergens heen, want vluchten kan niet meer. Maar die mevrouw Samsungs idee van oplossen in de vaart der volkeren is misschien zo gek nog niet. Laten u Joden dus maar supergematigde moslims worden, dan creëert u in elk geval een uiterst belangrijke functie voor uzelf. En voor ons. Misschien zijn we er over een halve eeuw nog, misschien dat u dan weer als Joden onder ons terug kunt keren in de geschiedenis.

Plaats een reactie

Name (required)

E-mail (required)

Een avatar? Ga naar www.gravatar.com

Onthoud mij
Hou me op de hoogte van reacties